Nguyễn Phúc Bửu Đảo
Học thuậtThân thiện
Định nghĩa
- Danh từ riêng:
- Tên húy của vị vua thứ 12 triều Nguyễn: Đây là tên gọi đầy đủ của vị hoàng đế lên ngôi với niên hiệu Khải Định, trị vì từ năm 1916 đến năm 1925.
- Một nhân vật lịch sử giai đoạn thuộc địa: Ông là con trai vua Đồng Khánh, được chính quyền thực dân Pháp đưa lên ngôi sau khi vua Duy Tân bị lưu đày, và trở thành một vị vua bù nhìn dưới sự kiểm soát hoàn toàn của người Pháp.
Ví dụ sử dụng
- Danh từ riêng:
- Nguyễn Phúc Bửu Đảo lên ngôi trong bối cảnh đất nước hoàn toàn lệ thuộc vào thực dân Pháp.
- Sử sách thường nhắc đến Nguyễn Phúc Bửu Đảo với niên hiệu Khải Định.
Các cách sử dụng nâng cao
- Trong văn cảnh lịch sử học: Tên "Nguyễn Phúc Bửu Đảo" thường được dùng khi đề cập đến thân thế, dòng dõi hoặc các sự kiện liên quan trực tiếp đến cá nhân ông trước và sau khi lên ngôi, phân biệt với niên hiệu "Khải Định" dùng để chỉ triều đại hoặc các hoạt động chính thức của nhà vua.
- Việc nghiên cứu về Nguyễn Phúc Bửu Đảo giúp hiểu rõ hơn cơ chế "bảo hộ" của thực dân Pháp tại Việt Nam.
Biến thể và từ gần giống
- Khải Định: Niên hiệu của Nguyễn Phúc Bửu Đảo sau khi lên ngôi, thường dùng để chỉ vị vua này trong các văn bản chính thức hoặc khi nói về triều đại của ông.
- Vua Khải Định: Cách gọi phổ biến trong dân gian và sử sách.
Từ đồng nghĩa
- Vua bù nhìn: Cụm từ miêu tả đúng vị thế thực tế của ông dưới chế độ thuộc địa.
- Hoàng đế Khải Định: Cách gọi trang trọng, kết hợp tước vị và niên hiệu.
Thành ngữ liên quan
- Làm vua không thực quyền: Thành ngữ ám chỉ tình trạng của những người đứng đầu chỉ có danh nghĩa như Nguyễn Phúc Bửu Đảo.
- Số phận của Nguyễn Phúc Bửu Đảo là một minh chứng cho cảnh "làm vua không thực quyền" dưới thời Pháp thuộc.
- ( Nhâm ngọ 1882 - ất sửu 1925)
- Con vua Đồng Khánh, vua thứ 12 triều Nguyễn. Sau khi vua Duy Tân thất bại trong cuộc khởi nghĩa chống Pháp năm 1916 và bị đày sang đảo Réunion, thực dân Pháp đưa hoàng tử Bửu Đảo lên ngôi vua, hiệu năm là Khải Định, nên cũng gọi là vua Khải Định, được Trương Như Cương làm Phụ chánh đại thần
- Từ khi lên ngôi, ông chỉ là một vua bù nhìn, mọi việc chính trị, quân sự, ngoại giao...đều do Pháp quyết định cả, ông chỉ lo vui chơi trong cung cấm
- Năm 1922, Pháp đưa ông sang Paris để tuyên truyền, cổ vũ cho chính sách bảo hộ mà cha đẻ của chính sách này là Toàn quyền Albert Sarraut nhằm ru ngủ một số lưu học sinh và Việt kiều nhẹ dạ tại Pháp. Cùng đi với ông có Phạm Quỳnh và một số đại thần khác
- Vừa đến nơi, ông bị nhà yêu nước Phan Chu Trinh lên án bằng một bức thư dài lời lẽ gay gắt vì những hành vi ám muội của ông và thực dân. Chính chuyến đi mờ ám này cùng bức thư trên đã gây một tiếng vang lớn đối với dư luận nước Pháp hồi đó. Triều đại ông không còn chút thực quyền nào cả. Lương Khắc Ninh, một người làm quan với Pháp khi viết thư cho ông cũng nói:" Khải Định vương qua hữu bất nhân thọ thất trách nặc, nhiên nan biệ"n (vua Khải Định qua thật bất nhân, điều ấy khó tránh cải được)
- Ông mất năm 1925, con trai là Nguyễn Phúc Vĩnh Thụy lên nối ngôi hiệu năm là Bảo Đại